به‌خێربین بۆ  ماڵپه‌ری خه‌یاڵ  ...
شیعری کوردی
له نیو خه لک ته نیام و به ته نیاش خه لکیکم
شعر کردی...!

دو نمونه از اشعار کردی :

زولفت له قه د ه ت دا که په ریشان و بلاوه

ئه مرو له منی شیفته به ئالوز و به داوه

بو چی نگریم سه د که ره تم دل ده شکینی

مه ی بو چ نه رژی شوشه له سه د لاوه شکاوه

هه ر چنده که روتم به خودا مایلی رووتم

بی به رگی یه عیلله ت که هه تیو مه یلی هه تاوه

ترجمه :

گیسوهایت را که بر اندامت پخش نمو ده ای  روزگارم  را پریشان کرده اند .

چرا نگریم ؟ صد بار دلم را می شکنی /چرا می نریزد ؟وقتی که جام می از صد طرف شکسته شده است ؟

گر چه عریانم ولی به خدا سوگند عاشق آفتاب رخسارتم       

عریانی سبب شده است که یتیم عاشق آفتاب باشد

**** 

قطعه ای از شعر فولکوریک :

نای له یلی عه یشان ، چیاکان به رزن و ناتوانم بت بینم

  چه ند م    حه ز ئه کرد به ده ستس خوم یاریت پی بکه ه

که س نیه له م دنیایه دا له تو بچیت

سه نتوریک دوروست ئه که م که چوارده تالی هه بی

سزای من له تاله کانیدا ئه بیت

له ئیسقانی چوله که سه نتوریک دوروست ئه که م تا له کانی له په لکه کانی قژی بوکی دوروست ئه که م .

ئای له یلی عه یشان تو پاشای خوم و دلمی

تو ئه و گوله ی که ئیستا کرایته وه

دایک و باوکت به چاوی غه زه به وه سه یری هه ر دوکمان ئه که ن .

کاتی که ئه مننه گئر با له یلی له پشت سه ر مه وه بووه ستی

با لیم بپرسی ئه وه چیته ده ردت کامه

تو چاوی گه نجی یه تیمی .

ترجمه  :

آی لیلی عایشان !کوه ها بلندند و نمی گذارند تو را ببینم

چه قدر دوست داشتن که با تو بازی کنم

در این جهان کسی مانند تو نیست

سنتوری می سازم که چهارده تار داشته باشد

و مجازات من در تارهایش باشد

از استخوان های گنجشک ،سنتوری می سازم

و تارهایش را از گیسوی عروس می سازم

آی لیلی عایشان !تو پادشاه من و دلم هستی

                                                                                       تو گلی هستی  که تازه شکفته شده ای

      پدر و مادرت ما را با دیده ی خشم می نگرند .

هنگامی که مرا در گور می گذارند

بگذار ، لیلی در پشت سرم بایستد

و از من بپرسد چه شده است ؟ چه دردی داری ؟

تو چشم و جوانی منی ......

 

سلاو

دوستیکی ئازیز بو ئیمه نه زه ری دا بو له بابه تی پوستی "زبان ،ادبیات ،خط "و ئه م به ریزه سه نه دی داستانی "مه م وزین"له ئیمه ویست بو ،ده ولامی ئه م دوسته ئازیزه دا ده لین که ئه م بابته له کتیبی "کردها نوادگان مادها" نوسراوه ی "ولادیمیر مینورسکی " وه رگیرانی "جلال جلالی زاده "له بخش چوارم له لاپه ره ی ۵۵ پاراگرافی دووهم وه ر گیرتراوه .

ئه وی که گه رینگه لای ئیمه هه ر بابه تی کی له سه ر ئه م وبلاگه ده ی بینین به ته نیا بیرو رای ئیمه نیه و ته نیا ئه م وبلاگه بوو را گه یان ده نی بیرو و بوچونه کانی جوراوجوره سه باره ت به ئه دبی کورده واری .

دوستیکی ئازیزی دیکه ش وا دیاره زور له بابه ته کانی ئه م وبلاگه تی نه گه یشتوو و زوری به دل نه بو

ده ولامی ئه و به ریزه دا ده لین نه ک ئیمه ، هیچ کوردیکی تریش ئه م ئیجازه ی به ئیوه نا دا که به نیوی شاری پیشوا "مه هاباد "توهین پکه ی به شته کی که هه ر لی حالی نه بوی.

قه سمه تی "نظرات "ته نیا بوو وه ر گه رتنی بیر و رای ئیوه ی خوشه ویسته تکایه ئه گه ر به لاتان با به تیک جووان نه بو ئه توانین بو ئیمه ایمیل که ن .خوش حال ده بین به وه ر گه رتنی بیرو رای ئیوه ی ئازیز .

                                                                                    


         

 

|+| نوشته شده توسط کچانی کورد در سه شنبه سی ام خرداد 1385 ساعت |

زبان ،خط ،ادبیات کردی

زبان ،خط ،ادبیات کردی

زبان کردی از خانواده ی زبا نهای قدیم ایرانی است که از زبان های فارسی ،بلوچی ،افغانی و لهجه های  قدیم و جدید تشکیل شده است .زبان کردی از فارسی گرفته نشده است بلکه زبانی مستقل است و قوانین فنوتیکی و نحوی خاص خود را دارد .ارتباط کردی با فارسی مانند ارتباط زبان صربی با روسی است و یا به گونه ای دقیق ،مانند رابطه ی زبان کوه نشینان سوئدی با زبان ایتالیایی است .

زبان کردی نه از فارسی میانه (پهلوی ) و نه به طور مستقیم از زبان فارس باستان (اوستایی) گرفته شده که کتاب اوستا با آن زبان است .برخی معتقدند که زبان کردی مانند اکثر لهجه های جدید ایرانی بسیاری از عناصر اصلی تشکیل دهنده ی خود را از زبان مادی گرفته که مدت ها بر ایران حکم رانده اند .

زبان کردی به لهجه های متعدد تقسیم شده است :

1. لهجه ی جنوبی که شامل لهجه های مردم کرمانشاه و سنندج ..است

2. لهجه ی شرقی سلیمانیه و مهاباد

3.لهجه ی غربی که تا اندازه ای در تمام کردستان پراکنده است .

ردهای مناطق شرقی و غربی لهجه ی خود ا "کرمانجی "می نامند .با اینکه اقلیتی از اکراد به لهجه ی شرقی تکلم میکنند ،ولی ار حیث فنوتیک آن را به خوبی حفط کرده اند .(میتوان از لهجه ی مهابادی به عنوان لهجه ی کلاسیک کردی نام برد .)

یکی از علامت های اختلاف لهجه های شرقی و غربی ضمیر" متکلم وحده " یا اول شخص مفرد است .در لهجه ی شرقی " من نازانم "(نمیدانم )و در لهجه ی غربی "ئه ز نه زانم "(من نمی دانم )می باشد .این دو تعبیر حتی در تشابه اسلاوی مشخص اند چون هر دو از یک ریشه اند .

کردها ار ادبیات عامیانه ی بسیار غنی برخوردارند که شامل آداب و رسوم ،ترانه ها و اشعار حماسی به ویژه اشعار دفاع از قلعه ی "دمدم "(در جنوب ارومیه در نزدیکی رودخانه ی برادوست ) میباشد که شاه عباس صفوی در نبرد سخت آن را تسخیر کرد . کردها با علاقه و شور اشتیاق کامل در بیت هایشان از آن یاد می کنند . همچنین حماسه ی ملی "مه م و زین "دلداده ی یکدیگر بوده اند اما "مه م"از لحاظ اصالت خانوادگی وموقیت اجتماعی در سطح دلدارش نبوده است . امیربوتان برادر "زین " از ماجرای عشق آندو آگاه می شود ودر نتیجه بر مه م خشم می گیرد واو را زندانی می کند اما به دلیل ترس از شورش مردم اورا آزاد کرده و ناچار به ازدواج آنان راضی می شود .موضوع در اینجا خاتمه می یابد چون "مه م" از فرط علاقه به " زین " می میرد و زین نیز پس از وی به سوی عاشق پر می کشد و او در را در کنار مه م به خاک می سپارند در میان قبر هایشان گل های زیبایی می روید تا سمبلی برای پیروزی عشق بر مرگ باشد. (البته این داستان به روایت های دیگر هم بیان شده لست .)

در میان شاعران نامدار کرد ،هشت تن از دیگران مشهور ترند .قدیمی ترین شاعر کرد "ملای جزیری "است که در قرن یازدهم میلادی می زیسته و آثارش در سال 1904بوسیمه ی هارتمن در آلمان منتشر شده است . ولی در جریان خاور شناسش نتوانسته فرد خبره ای را بیابد که این دیوان را ترجمه کند .اما در ارتباط به عصر حاضر ،به نظر می رسد مرکز اصلی شاعران کرد سلیمانیه است و شاعر مشهور "نالی "در آنجا می زیسته است .

 

 

|+| نوشته شده توسط کچانی کورد در یکشنبه بیست و هشتم خرداد 1385 ساعت |

له دلدا ئاتشی عیشقت بلیسه ی میثلی ته ندوره

شه طی ئه شکم نه بی مانیع ، ده سوتیم ده بمه کوی نوره

به ناری عیشقی و ئاوی دل ،جه سه د وه ک حه ضره تی موسا

طه ریقی ، به حری فیرعونه و ؛ ره فیقی : ئاتشی طوره

ده چی بو لای ره قیب ، خوشه ،وه لی ئه و داغه کوشتمی

له کن ئه و چنده مجبوره ،له لای من چنده مغروره !

په یامت هات و پیکت روی خیالم نارد ونه یگه ییی

ره سولم کوته ری ،گرتی، هینای وه ک ئاگره سوره

که دیتم شه کلی صه د ره نگی ، گوتم : بابایی عه ییاره

که بیستم له فظی بی ده نگی ،گوتم : شه یپوری شاپوره !

گوتم :راستی صه با هه لسه !گوتی :مه شره ب موخالیفیه

گوتی : ناری ، گوتی : بایه ،گوتم :ئه وجی ، گوتی :دووره

گوتم :قوربانی تو بم من ، گوتی: قوربانی تو سه گ بی

گوتم :شیشه ی دلم ناتوی ؟گوتی :بو چیمه ؟مه کسوره

خه راباتی دلی "نالی " مه فه رموو :خالییه ،نایه م !

به مه رگی تو قه سه م ، چاوم !به ذیکرت به یتی مه عموره ..

                                            

Image hosting by TinyPic

 

|

فوتبولی KURD

                 ئاژانسه کانی ده نگو باس رایانگه یاند:

                            یارییه کی فوتبول ده کری

                                 دوو تیپپه که: کریمل و کوشکی سپی

                                       توپ:   سه ری کورد

                                                گول:     کوردستان

                                                        ته ماشاکه ر:دنیای کری وه ک گورستان

|+| نوشته شده توسط کچانی کورد در سه شنبه شانزدهم خرداد 1385 ساعت | 7 نظر

له شیعره جوانه کانی ماموستا په شیو
کی بی له من ماندوو تر بی؟

من خوشه ویستیکم هه بو

وه کوو دلوپه فرمیسکیک

له گلینه ی  چاوه کانما قه تیس مابوو

له روژیکی به هاری سالی حه فتادا

له چاوه کانم جیا بووه

له و روژه وه تاکو ئه مرو

من دیوانه ی  ئه و دلوپه فرمیسکه بی سروشوینه م

هه ر چه ند ده که م

جاریکی دی، بوم ناکری بیگیرمه وه ناو گلینه م!

 کی بی له من ماندوو تر بی؟

من خوشه ویستیکم هه بو

وه کوو هه ناسه یه کی پاک

لی سی یه کانما، هیلانه ی خوی چی کردبو و

له روژیکی به هاری سالی حه فتادا، وه ک بالنده

تورا وسی یه کانمی به جی هیشت

له و روژه وه تاکو ئه مرو

هه ر چه ند ده که م،ئاخ ناتوانم 

ئه و هه ناسه ئاواره یه بدوزمه وه ،

کوی که مه وه  بیگیرمه ناو سییه کانم

 

 
|

شعر نو کردی

شعر نو کردی:

شعر نو کردی اقیانوسی است کرانه نا پیدا که تا کس دل به این دریا نزند  وبا امواج سهمگین آن پنجه در نیافکند  ژرفا وعظمت آنرا در نخواهد یافت،شعر نو کردی در ادامه­ی تجربیات شعری شاعر نو پرداز وصاحب سبک استاد گوران که بیشتر شعر هایش از جمله پائیزه پائیزه ومالی پاشا ودرویش عبدالله توسط خوانندگان شهیر کرد چون کریم کابان،نجم­الدین غلامی،مظهر خالقی و عزیز شاهرخ بصورت رانه درآمده تجربه­های دیگری چون مکتب روانگه ومکتب کفری بوجود آمدندوشعر کردی را از انزوا نجات دادند وااز مفاهیم دینی واجتماعی یابه­قول شاعران کرد سطحی وساده تخلیه کردند وبه موضع گیری در برابر وقایع سیاسی وملی خاص سوق دادند واز تجربیات شعری ملل دیگر استفاده نمودند.

شعر نو کردی در دهه­ی ٨٠و٩٠بیشتر از دوران دیگر توانسته است بال وپر خودش را بگستراند ودرهای جدیدی را بروی خود باز کند. دردهه­٨٠و٩٠ شعر کردی توانست از عموم تجربه­های شعری جدید استفاده نماید ودر سبک­های غیر کلاسیک چون رئالیسم، ،سوریالیسم،رمانتیسم،مدر نیسم وپست مدرنیسم تا اندازه­ی زیادی بستر فعالیت خود را بگستراند.

اکنون همه­ی صاحب­نظران شعرنو کردی در سطح شعر نوی جهانی است  وتوانسته است ستاره­های تابانی چون بختیار علی، شیرکوبیکس، جمال غم­بار، قباد مبی زاده،عبدالله پشیو، عبدالمطلب عبدالله لطیف هلمت،آزاد محبی و فریدون ارشدی و رفیق صابر را در آسمان نیلگون ادب وتاریخ خود به نمایش بگذارد.

چون ابر بهانه­ای دست وپا میکنم

تاگردون آشیانم شود

ومرزهای مانند صخره

در روحم آب

جریان یابد....


+ |به‌ پێنووسی خه‌یاڵ له‌ رۆژی 2009/4/8 كاتژمیر <-PostTime-> نوسراوه‌ |